Το κοινωνικό περιβάλλον του εφήβου προέρχεται κυρίως από το σχολείο, το φροντιστήριο, τη γειτονιά.Η παρέα του γίνεται σταδιακά πιο σημαντική από την οικογένεια.  Ωστόσο, ο «κολλητός» φίλος εμφανίζεται λιγότερο από ό,τι η «κολλητή» φίλη στην έφηβη.

Τα έφηβα αγόρια προτιμούν να βρίσκονται σε μικρές ομάδες φίλων στις οποίες σημασία για την αυτοεκτίμηση του εφήβου έχει η θέση που κατέχει στην παρέα και ο ρόλος που έχει υιοθετήσει.

Με την παρέα περισσότερο κάνει πράγματα από κοινού, παρά συζητά. Μπορεί να πηγαίνουν για μία αθλητική δραστηριότητα, ή για καφέ (μία απόλαυση που ως την εφηβεία ήταν απαγορευμένη). Η κάθε παρέα έχει τους δικούς της κανόνες. Ανάλογα με την αυτοεκτίμηση του εφήβου, θα διαλέξει και την ανάλογη παρέα.

Αν η σχέση με την οικογένειά του είναι δυσλειτουργική, η παρέα που θα επιλέξει θα έχει πολύ σκληρούς κανόνες και θα είναι μία παρέα ρίσκου.

Αντίθετα, μία καλή σχέση με την οικογένεια, θα τον φέρει σε μία παρέα με λιγότερο επικίνδυνες δραστηριότητες.

Ωστόσο, το ρίσκο υπάρχει στην εφηβεία. Λίγο ο προμετωπιαίος λοβός που δεν έχει ακόμη σχηματιστεί και δεν του δίνει αυτοέλεγχο, λίγο η απουσία εμπειρίας, ο κίνδυνος ασκεί έλξη στον έφηβο για να εκτιμήσει τις δυνάμεις του. Όσο μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση διαθέτει ως την στιγμή αυτή, τόσο λιγότερο χρειάζεται τέτοιες δοκιμασίες.

Στην παρέα ο έφηβος θα δοκιμάσει πολλές νέες εμπειρίες. Αν όλα έχουν πάει καλά ως εκείνη τη στιγμή, η παρέα θα είναι στραμένη προς την εξερεύνηση, τη γνώση, τη χαρά μέσα από κοινωνικές εκδηλώσεις. Αν όχι, τότε αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές θα υιοθετηθούν, όπως είναι η έναρξη του καπνίσματος, η συστηματική χρήση αλκοόλ ή άλλων ουσιών.

Μικροπαραβάσεις ενδέχεται να υπάρχουν, ιδιαίτερα όταν ο έφηβος προέρχεται από μία οικογένεια που δεν λειτουργεί καλά ο πατρικός νόμος.

Η παρέα συνήθως είναι η ευρύτερη (που έχει μέλη και των δύο φίλων) και το υποσύνολο των εφήβων του ίδιου φύλου, με τους οποίους συναντά συχνότερα. Μαζί τους θα μοιραστεί και θα μάθει, όχι με τον ίδιο τρόπο όπως τα κορίτσια όμως, διάφορα που αφορούν το σεξ. Τέτοιου τύπου δραστηριότητες είναι από ταινίες ερωτικού ή πορνογραφικού περιεχομένου που μπορεί να δουν μαζί, ως και την τόσο συχνή αναμέτρηση των σεξουαλικών οργάνων τους για να δουν αν διαθέτουν το κατάλληλο μέγεθος.  Πολλά αγόρια μαθαίνουν τις περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το σεξ από την παρέα τους, ιδιαίτερα όσα παιδιά προέρχονται από πουριτανικά περιβάλλοντα.

Ο χαβαλές είναι πολύ συχνός στην παρέα των εφήβων. Καταλαμβάνει τον μεγαλύτερο συνήθως χώρο της επαφής τους. Ενίοτε σοβαρεύει η κουβέντα, αλλά ο χαβαλές φαίνεται να εξυπηρετεί την διαχείριση θεμάτων που τους κάνει να αισθάνονται αμήχανοι ακόμη.

Η κοινωνική σύγκριση είναι αποτέλεσμα της ένταξης σε μία παρέα. Ο έφηβος συγκρίνεται σε όλα τα επίπεδα με τα άλλα μέλη της ομάδας στην οποία υπάγεται. Έρχεται αντιμέτωπος με τα πρωτερήματα και τις μειονεξίες του. Μέσα από τους άλλους, καταλαβαίνει και ποιος είναι πραγματικά.

Αν η αυτοεκτίμησή του είναι υψηλή, λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας τόσο στις συμπεριφορές υψηλού κινδύνου, όσο και στο να αρνηθεί να κάνει κάτι το οποίο τον ενοχλεί ή δεν συμφωνεί.

Όσο χαμηλότερη είναι η αυτοεκτίμηση, τόσο περισσότερα ρίσκα θα πάρει ο έφηβος για να αποδείξει στους άλλους ότι αξίζει την αποδοχή τους.

Η απόρριψη από την παρέα έχει τα ίδια αποτελέσματα, ίσως και χειρότερα για το έφηβο αγόρι, από ότι η ερωτική απογοήτευση. Αν δεν καταφέρει να εισέλθει σε μία νέα παρέα γρήγορα, κινδυνεύει να αισθανθεί κοινωνική αποτυχία και την αίσθηση του ανήκειν στο περιθώριο. Η απομόνωση μπορεί να τον οδηγήσει στην κατάθλιψη και να καταρρακώσει την όποια αυτοεκτίμηση είχε ως τότε.  Και εκεί παίζει σημαντικό ρόλο το πώς θα λειτουργήσει το περιβάλλον της οικογένειας.

Δήμητρα Σταύρου

Ψυχολόγος