Ανεξαρτήτως του τι θα βρεθεί στον Τύμβο,
οφείλει η πολιτεία να αναδείξει όλα όσα η Αμφίπολη κρύβει ακόμη στα σπλάχνα της. Και είναι πολλά και σπουδαία...
Είμαι περίεργος να πληροφορηθώ τον αριθμό των Ελλήνων που γνώριζαν ότι υπάρχει μια πόλη στην Μακεδονία, που καλείται Αμφίπολη.
Δυστυχώς γι’ αυτήν, δεν αποτέλεσε πόλο έλξης των «διασημοτήτων» της Μυκόνου, ούτε ευτύχησε να διαδραματιστεί εκεί κάποια σκανδαλώδης πράξη, ώστε να γίνει αντιληπτή η ύπαρξή της.
Και όμως, η απαρχή της ιστορικής πορείας της Αμφίπολης βρίσκεται στους προϊστορικούς χρόνους. Στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αμφίπολης (που ελπίζεται να γίνει κι αυτό γνωστό) υπάρχουν εκθέματα πριν από το 1000 π.Χ.
Στους ιστορικούς χρόνους είναι εγκαταστημένο θρακικό φύλο (Εδωνίτες). Κεντρίζει το ενδιαφέρον των Ελλήνων του νότου, μόνον μετά την μάχη του Μαραθώνα, οπότε οι Αθηναίοι πραγματοποιούν το 466 π.Χ. την πρώτη αποτυχημένη εκστρατεία για την κατάληψή της. Αργότερα, κατ' εντολή του Περικλή, έφτασε στράτευμα στην Ηιόνα (σημ.: Κόλπος Ορφανού, σήμερα), το επίνειο, και έχτισε στη θέση "Εννέα Οδοί" την Αμφίπολη. Κατά τον Ηρόδοτο ονομαζόταν "Εννέα Οδοί", επειδή ο Ξέρξης καθώς περνούσε τις γέφυρες έθαψε ζωντανά εννέα αγόρια και εννέα κορίτσια (αλλά, είπαμε και άλλη φορά, ο Ηρόδοτος έγραφε ό,τι άκουγε).
Κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου, ο Σπαρτιάτης στρατηγός Βρασίδας κατέκτησε την Αμφίπολη, η οποία θεωρείτο στρατηγικής σημασίας για τα ορυχεία χρυσού και ασημιού στο Παγγαίο. Ο Θουκυδίδης χαρακτήρισε τον Βρασίδα, ως αξιωματικό που ενσωμάτωνε πλήρως τα σπαρτιατικά ιδεώδη. Και έχει μεγάλη σημασία η γνώμη του Θουκυδίδη, επειδή εκτός από ιστορικός ήταν και στρατηγός, και αυτός ήταν εκείνος που είχε κληθεί να υπερασπιστεί την Αμφίπολη, από τον Βρασίδα.[Ο Θουκιδίδης κατόρθωσε μεν να διασώσει το στόλο του στις εκβολές του Στρυμώνα αλλά λόγω της αποτυχίας του να σώσει και την Αμφίπολη, εξοστρακίστηκε για 20 χρόνια από την πατρίδα του].
Μένω στον Βρασίδα (τον οποίο οι πηγές αναφέρουν ως ταχύτατο στο να λαμβάνει σημαντικές αποφάσεις, μοναδικό γνώστη της σκακιέρας των μαχών και του πολέμου, εύγλωττο ρήτορα και πληθωρική προσωπικότητα) επειδή στο Μουσείο της Αμφίπολης εκτίθεται η ασημένια οστεοθήκη του, με ένα χρυσό στεφάνι (βρέθηκαν κάτω από τον χώρο όπου βρίσκεται σήμερα το Μουσείο).
Δεύτερη ήττα για τους Αθηναίους δυο χρόνια αργότερα (422 π.Χ.), όπου Κλέων τράπηκε σε φυγή με τους στρατιώτες του, μετά από σύγκρουση στην Ηιόνα. Τότε τραυματίστηκε βαριά και πέθανε και ο στρατηγός των Σπαρτιατών Βρασίδας, που ετάφη με μεγαλοπρέπεια και εξαιρετικές τιμές στην αγορά της Αμφίπολης.
Το 358 π.Χ. εμφανίζονται οι Μακεδόνες, οπότε η Αμφίπολη κατελήφθη από τον Φίλιππο, και αποτέλεσε τη ναυτική βάση για την ασιατική εκστρατεία. Δεν πρέπει να εκπλήσσει που η Αμφίπολη απέχει από την θάλασσα, επειδή το λιμάνι βρισκόταν επί του Στρυμόνα, και αποτελούσε εξ αυτού και φυσικό οχυρό. Στο σημείο εκείνο υπήρχε και η λίμνη του Αχινού, (η οποία τώρα έχει αποξηραθεί). Η σπουδαιότητα επομένως της πόλης, δεν οφειλόταν μόνον στον πλούτο της από τα ορυχεία χρυσού και ασημιού στο Παγγαίο.
Μετά τη μάχη στην Πύδνα το 168 π.Χ. και την ήττα των Μακεδόνων, η Αμφίπολη έγινε πρωτεύουσα της μίας εκ των τεσσάρων ελληνικών επαρχιών που ίδρυσαν οι Ρωμαίοι.
Διατήρησε την αίγλη της, μέχρι την εποχή που επέδραμαν οι Σλάβοι, στα τέλη του 6ου αιώνα μ.Χ., και η Αμφίπολη ερήμωσε σταδιακά για να εγκαταλειφθεί εντελώς τον 8ο αιώνα, όταν οι περισσότεροι κάτοικοι κατέφυγαν στην κοντινή παραθαλάσσια πόλη Ηιόνα (Ηιών) που πλέον είχε μετονομαστεί από τους Βυζαντινούς σε Χρυσούπολη.
Είναι ευτύχημα, που με τις ανασκαφές στον Τύμβο (όλη η περιοχή θα έπρεπε να απαλλοτριωθεί, επειδή είναι διάσπαρτα τα ευρήματα) βρέθηκε πάλι στην επικαιρότητα η Αμφίπολη. Ανεξαρτήτως του τι θα βρεθεί στον Τύμβο, οφείλει η πολιτεία να αναδείξει όλα όσα κρύβει ακόμη στα σπλάχνα της. Και είναι πολλά και σπουδαία.
Ο Μακεδών
voria.gr
