Οι σπάνιες γαίες που υπάρχουν στο ελληνικό υπέδαφος έχουν κεντρίσει το ενδιαφέρον των Κινέζων. Κατά την διάρκεια των προηγούμενων ημερών, με αφορμή το σχετικό διεθνές συνέδριο που φιλοξενήθηκε στην χώρα μας, αντιπροσωπεία Κινέζων ήρθε στην Ελλάδα και ήδη υπάρχουν κάποιες περιοχές που έχουν κεντρίσει το ενδιαφέρον τους.

Η εξαμελής κινεζική αντιπροσωπεία που αποτελείται από γεωλόγους και μηχανικούς μεταλλείων, βρέθηκε στην Ελλάδα από τις 6 έως τις 9 Σεπτεμβρίου. Αφορμή για την επίσκεψη υπήρξε το 1ο διεθνές παγκόσμιο συνέδριο για τις σπάνιες γαίες από το οποίο φυσικά δεν θα μπορούσε να απουσιάζει ο «απόλυτος άρχων» της παγκόσμιας αγοράς στο είδος, που είναι η Κίνα.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Καθημερινής, η πολυήμερα επίσκεψη της αντιπροσωπείας στη χώρα μας συνδέεται με το ενδιαφέρον τους για τα κοιτάσματα σπανίων γαιών που διαθέτει ο ελλαδικός χώρος, βάσει ενδείξεων από μελέτες που πραγματοποίησε το ΙΓΜΕ στο παρελθόν.

Το κινεζικό ενδιαφέρον επισημοποίησε και ο πρόεδρος του ΥΠΕΚΑ, Γιάννης Μανιάτης που δήλωσε μετά το τέλος των συναντήσεων για: «ενθαρρυντικές ενδείξεις ύπαρξης σπανίων γαιών στο ελληνικό υπέδαφος, αλλά και για τη συνεργασία των δύο χωρών στον τομέα τη τεχνογνωσίας εκμετάλλευσης των σπανίων γαιών. Τα πολύτιμα αυτά, 17 στον αριθμό, ορυκτά, που αποκαλούνται σπάνιες γαίες και φέρουν ασυνήθιστα ονόματα όπως λανθάνιο, πρασεοδύμιο και προμήθειο, είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τη ραγδαία ανάπτυξη της καινοτόμου βιομηχανίας υψηλής τεχνολογίας».

Που χρησιμοποιούνται οι σπάνιες και πολύτιμες γαίες

Τα λέιζερ, τα κινητά τηλέφωνα και οι οθόνες υγρών κρυστάλλων περιέχουν σπάνιες γαίες, ενώ οι επιδόσεις των τελευταίων γενεών τερματικών «μαζικής σύνδεσης», από το iPhone έως τα ηλεκτρονικά βιβλία, οφείλονται στις ιδιότητες αυτών των μετάλλων. Από τα μεταλλικά αυτά στοιχεία εξαρτώνται και οι νέες «πράσινες» βιομηχανίες. Όλη η ανάπτυξη μπαταριών υβριδικών αυτοκινήτων, φωτοβολταϊκών, λαμπτήρων χαμηλής κατανάλωσης και τουρμπινών ανεμογεννητριών στηρίζεται στις σπάνιες γαίες, ενώ χρησιμοποιούνται και από την αμυντική βιομηχανία σε κρίσιμα οπλικά συστήματα.

Κάθε χρόνο, η παγκόσμια ζήτηση αυξάνεται συνεχώς με ρυθμό 10% ετησίως. Υπολογίζεται ότι η ζήτηση παγκοσμίως για σπάνιες γαίες θα ανέλθει σε 200.000 τόνους το έτος 2015 από 130.000 που ήταν το 2010. Η Κίνα είναι σε πλεονεκτική θέση καθώς έχει το 50% των παγκόσμιων αποθεμάτων και κατάφερε τα τελευταία χρόνια να έχει το μονοπώλιο διαθέτοντας στην αγορά το 97% των σπανίων γαιών.

Το Πεκίνο έχει αποκτήσει ένα γεωστρατηγικό πλεονέκτημα ασκώντας ασφυκτική πίεση στην ευρωπαϊκή, αμερικανική και γιαπωνέζικη καινοτόμο βιομηχανία. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των 5 χωρών στις οποίες η Ε.Ε. έχει στηρίξει τις προσδοκίες της για σπάνιες γαίες (Ελλάδα, Γροιλανδία, Σουηδία, Φινλανδία, Νορβηγία). Η δε Κίνα φαίνεται να έχει τις δικές της προσδοκίες για τα ελληνικά πολύτιμα μέταλλα, που σε αυτή τη φάση συνδέονται κυρίως με την προσπάθειά της να αποκλιμακώσει την ένταση που επικρατεί στις σχέσεις της με την Ε.Ε. αλλά και τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία για τον έλεγχο των σπανίων γαιών.

Θράκη και Βόρειο Αιγαίο

Η ελληνική πλευρά χειρίζεται το θέμα με ιδιαίτερη προσοχή και δεν είναι τυχαίες οι συνεχείς αναφορές του κ. Μανιάτη στην ευρωπαϊκή πολιτική που εφαρμόζει η Ελλάδα στον τομέα των σπανίων γαιών. Οι περισσότερες συγκεντρώσεις εμφανίζονται στην υποθαλάσσια περιοχή του Βορείου Αιγαίου και στη Θράκη.

Ενδείξεις για αποθέματα σπανίων γαιών εμφανίζονται και σε περιοχές της Ροδόπης, της Θεσσαλονίκης και της Χίου, καθώς και στο Κιλκίς.

Επίσης στο παραθαλάσσιο και υποθαλάσσιο περιβάλλον του Στρυμονικού Κόλπου, στους βωξίτες της Στερεάς Ελλάδος, αλλά και στην κόκκινη λάσπη από τη μεταλλουργία αλουμινίου.

Σε εξέλιξη βρίσκονται από το 2013 δύο ερευνητικά προγράμματα για τον εντοπισμό σπανίων γαιών από το ΙΓΜΕ και το ΕΛΚΕΠΕ.