Η ανάκληση των ονείρων

είναι απαραίτητη διαδικασία, προκειμένου το άτοµο να έρθει σε επαφή µε τον συναισθηματικό του κόσµο, να επιλύσει τις εσωτερικές του συγκρούσεις και να κατανοήσει πλευρές του εαυτού του που έχει απαρνηθεί

Για περίπλοκη διαδικασία αποτελούν τα όνειρα για τον ανθρώπινο εγκέφαλο, καθώς εµπεριέχουν νοητικές και συναισθηµατικές λειτουργίες. «Ο ανθρωπινός εγκέφαλος προσπαθεί να αναδιοργανώσει, να επεξεργαστεί σκέψεις, συναισθήµατα, εµπειρίες και αναµνήσεις που απασχολούν έντονα τον άνθρωπο», σηµειώνει η κλινική ψυχολόγος Αποστολία Ντέκοβα, για να εξηγήσει:

Τα όνειρα συνήθως είναι µυστηριώδη, αλλοιωµένα και παραµορφωµένα, λόγω του πλούσιου ασυνείδητου υλικού που κυριαρχεί σε αυτά. Ο πατέρας της σύγχρονης Ψυχιατρικής, Σίγκµουντ Φρόιντ, στο σύγγραµµά του «Η ερµηνεία των ονείρων» υποστηρίζει ότι τα όνειρα είναι κρυµµένες επιθυµίες και σκέψεις.

Η µη εµφανής σηµασία τους στηρίζεται σε αµυντικούς µηχανισµούς του «υπερεγώ», δηλαδή τη δοµή του ασυνείδητου που αντιπροσωπεύει τις ηθικές και κοινωνικές αξίες του ατόµου. Οι αξίες αυτές αποτελούν το «φρένο» του ατόµου στις παρορµήσεις του ενστίκτου.

Σύμφωνα με την κ. Ντέκοβα, ο περίπλοκος συμβολισμός συχνά προστατεύει το άτομο από απαγορευμένες σκέψεις και επιθυμίες, από τις οποίες μπορεί να διακατέχεται.

Ο Φρόιντ αναφέρει ότι σε κάθε όνειρο υπάρχει ένα προφανές και ένα λανθάνον περιεχόμενο. Το λανθάνον περιεχόμενο σχετίζεται με τις βαθιές ασυνείδητες επιθυμίες ή φαντασιώσεις, ενώ το προφανές περιεχόμενο είναι επιφανειακό και ανούσιο. Το προφανές περιεχόμενο συχνά καλύπτει ή επισκιάζει το λανθάνον. Τα όνειρα ουσιαστικά αποτελούν μια πρόσκληση του ασυνείδητου, προκειμένου το άτομο να αποκωδικοποιήσει το περιεχόμενό τους και να απελευθερωθεί από τα δεσμά του.

Ο Γερμανός ψυχίατρος Φριτς Περλς ασχολήθηκε με τα όνειρα εκτενώς και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για προβολές τμημάτων του εαυτού που έχουν αγνοηθεί, απορριφθεί, καταπιεστεί και κάθε πρόσωπο -ακόμα και κάθε ένα αντικείμενο- στο όνειρο αντιπροσωπεύει μία διαφορετική πλευρά του εαυτού.

Η κ. Ντέκοβα εξηγεί ότι εκτός από τα όνειρα που εμφανίζονται μία και μοναδική φορά, υπάρχουν και τα επαναλαμβανόμενα όνειρα, τα οποία ενδέχεται να περιέχουν συγκεκριμένες εικόνες ανθρώπων, τόπων, ζώων ή αντικειμένων. Μερικά από τα πιο συνηθισμένα επαναλαμβανόμενα όνειρα είναι τα εξής: Μας κυνηγούν, πέφτουμε από ύψος, αποτυγχάνουμε σε εξετάσεις, πετάμε, αδυνατούμε να κινηθούμε, αδυνατούμε να τρέξουμε ή ότι κάποιος μας επιτίθεται. Τα συγκεκριμένα όνειρα είναι οπτικοί συμβολισμοί των προσωπικών μας ιδεών και σκέψεων.

Ο Ελβετός ψυχίατρος Καρλ Γιουνγκ εκτιμά ότι τα όνειρα αυτά εμφανίζονται προκειμένου το άτομο να κατανοήσει τη βαθύτερη συναισθηματική του κατάσταση. Ουσιαστικά, τα επαναλαμβανόμενα όνειρα αντικατοπτρίζουν τους φόβους, τις στρατηγικές αντιμετώπισης των προβλημάτων, καθώς και τον τρόπο ζωής που αναλαμβάνει το άτομο.

Όταν μετατρέπονται σε εφιάλτη
Τα όνειρα συχνά μπορεί να μετατραπούν σε εφιάλτες, οι οποίοι δημιουργούν στο άτομο συναισθήματα φόβου, άγχους και λύπης. Η πηγή των δυσάρεστων αυτών ονείρων μπορεί να είναι διάφορα ψυχοπιεστικά ή τραυματικά γεγονότα και να εμπεριέχουν απειλή για τη σωματική και ψυχική ακεραιότητα της ζωής του ατόμου.

Επικαλούμενη τον Αμερικανό ψυχίατρο Hartmann, η κ. Ντέκοβα σημειώνει ότι τα όνειρα μπορεί να λειτουργήσουν ως ένα είδος ψυχοθεραπείας, καθώς το άτομο προσπαθεί να εκφράσει επιθυμίες του σε ένα ασφαλές περιβάλλον.

Η ανάκληση των ονείρων είναι απαραίτητη διαδικασία, προκειμένου το άτομο να έρθει σε επαφή με τον συναισθηματικό του κόσμο, να επιλύσει τις εσωτερικές του συγκρούσεις και να κατανοήσει τις ποιότητες και πλευρές του εαυτού του που έχει απαρνηθεί. Για ορισμένους, η ανάκληση των ονείρων μπορεί να αποτελέσει μια επίπονη και δύσκολη διαδικασία. Στην περίπτωση που κάποιος επιθυμεί να αποκωδικοποιήσει τα μηνύματα του υποσυνείδητου, θα μπορούσε να κρατήσει ένα ημερολόγιο ονείρων, στο οποίο θα καταγράφει το όνειρο ή έστω ένα τμήμα του. Η συνεχόμενη λήθη των ονείρων θα χρειαστεί να προβληματίσει το άτομο και να συλλογιστεί τα βαθύτερα αίτια.