Υπάρχουν γεγονότα, φαινομενικά άσχετα μεταξύ τους, που όμως συνδέονται τελικά από την παραγωγή του ίδιου αποτελέσματος.
Πριν από δύο μέρες εκλάπη από το Μουσείο της Αρχαίας Ολυμπίας μεγάλος αριθμός αρχαίων αντικειμένων. Η ληστεία έγινε με κινηματογραφική ταχύτητα και ένα κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς αυτού του τόπου χάθηκε. Εμβρόντητη η ελληνική και παγκόσμια κοινή γνώμη πληροφορήθηκε ότι τα μέτρα φύλαξης του Μουσείου ήταν από πλημμελή έως ανύπαρκτα (μία φύλακας, απουσία ηλεκτρονικού συστήματος προστασίας), ότι το Μουσείο είχε κλείσει πριν λίγο καιρό, λόγω έλλειψης φυλακτικού προσωπικού, και ότι τελικά μόνο από σύμπτωση ή τυχαιότητα τέτοια περιστατικά δεν επαναλαμβάνονται πιο συχνά.
Το γεγονός της ληστείας στο Μουσείο των Ολυμπιακών Αγώνων έχει υψηλό και διεθνή συμβολισμό. Δεν πρόκειται για μία κλοπή αρχαίων αντικειμένων σε κάποια κωμόπολη της Ελλάδας, αλλά για κλοπή πολιτιστικών θησαυρών στην κοιτίδα των Ολυμπιακών Αγώνων και τούτο προκαλεί αυτόματα το παγκόσμιο ενδιαφέρον. Αυτή η κλοπή είναι ένα σοβαρό πλήγμα στο κύρος και στην αξιοπιστία της χώρας. Από την Κίνα ως την Γαλλία και από την Αμερική μέχρι τη Ρωσία, τα βλέμματα στράφηκαν στην απώλεια μέρους της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς των Αγώνων σε περίοδο που η Ελλάδα είναι στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος λόγω του προβλήματος της χρεοκοπίας.
Η είδηση έκανε το γύρο του κόσμου ως παρακολούθημα μίας κρίσης χωρίς τέλος. «Η οικονομικά ανίσχυρη Ελλάδα είναι μία ευάλωτη χώρα, η οποία πλέον πλήττεται και από το εγχώριο ή διεθνές πλιάτσικο », ακούσθηκε από ευρωπαίο σχολιαστή. Αυτή η εικόνα της «ευάλωτης χώρας» εδραιώνεται συνεχώς και περισσότερο όσο βαθαίνουν τα οικονομικά και πολιτικά προβλήματα, όσο η χώρα δεσμεύεται στο διεθνή δανεισμό και η πολιτική τάξη της χειραγωγείται και σύρεται σε δηλώσεις προκαταβολικής συμμόρφωσης σε μέτρα που υπαγορεύονται από τους δανειστές. Ευάλωτη χώρα είναι αυτή που έχει απολέσει μέρος της εθνικής κυριαρχίας της, έχει γίνει αντικείμενο απειλών και ταπεινώσεων από τους εταίρους της και, παράλληλα, αδυνατεί η ίδια να εγγυηθεί την ασφάλεια προσώπων και αγαθών.
Ένα άλλο, φαινομενικά άσχετο με το προηγούμενο, γεγονός επιτείνει αυτή την εικόνα. Το κάψιμο νεοκλασικών κτηρίων και η λεηλασία καταστημάτων και επιχειρήσεων στο κέντρο της πρωτεύουσας την προηγούμενη Κυριακή έδειξε ότι η Αθήνα είναι ανοχύρωτη πόλη στο έλεος των συμμοριών των βανδάλων. Η μαζική, πολυπληθής και ειρηνική διαδήλωση εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών ενάντια στην κρίση μετατράπηκε σε λίγες ώρες σε καθοδηγούμενη καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς και της οικονομικής ζωής του κέντρου της Αθήνας. Οι εικόνες που μετέδιδαν τα διεθνή μέσα ήταν αυτές μίας πόλης παραδομένης στις φλόγες και στο πλιάτσικο. Η συνταγή ήταν δοκιμασμένη και, εν πολλοίς, προβλέψιμη.
Το επιχειρησιακό σχέδιο της αστυνομίας υπήρξε, όπως άλλωστε αναμενόταν, ελλειμματικό και ακατάλληλο. Οι δυνάμεις της αστυνομίας επικεντρώθηκαν στην προστασία της Βουλής, γι αυτό και πολύ γρήγορα φρόντισαν να διασπάσουν και να αποκόψουν τα δύο κομμάτια της διαδήλωσης, το ένα προς την οδό Αμαλίας και το άλλο προς την οδό Πανεπιστημίου. Την ώρα που τα ΜΑΤ έκαναν εκτεταμένη χρήση χημικών στην πλατεία Συντάγματος εναντίον των πολιτών, λίγα μέτρα πιο πέρα, οι διάφορες ομάδες ανελάμβαναν δράση: παρακρατικοί, επαγγελματίες- γνωστοί στην Αστυνομία «άγνωστοι», μπαχαλάκηδες, νεοεμφανιζόμενες οργανωμένες συμμορίες πλιατσικολόγων έκαιγαν και έσπαγαν, αλλά όχι αδιακρίτως. Κατέστρεφαν, βάσει σχεδίου, τα τελευταία εναπομείναντα ιστορικά κτήρια της πόλης, επιτίθονταν στο Δημαρχείο, έκαιγαν τράπεζες, λεηλατούσαν καταστήματα και επιχειρήσεις, εκβίαζαν καταστηματάρχες, μετέφεραν τα κλεμμένα εμπορεύματα και τρομοκρατούσαν πολίτες σε μία ανοχύρωτη πόλη.
Την επόμενη μέρα ακούσαμε τις ίδιες τετριμμένες και φθηνές δικαιολογίες από τους ανευθυνο-υπεύθυνους αρμόδιους: ακούσαμε περί στοχευμένης και ήπιας παρέμβασης της Αστυνομίας, περί της αδυναμίας των πυροσβεστικών οχημάτων να φθάσουν στα καιόμενα κτήρια λόγω της παρεμπόδισής τους από τους διαδηλωτές, περί της χρήσης της Νομικής Σχολής ως εργαστηρίου παραγωγής εκρηκτικών και εμπρηστικών μηχανισμών, περί της μεγάλης διασποράς των εστιών κλπ.. Όλα αυτά ήταν, δυστυχώς, προβλέψιμα και αναμενόμενα.
Αλλά ας αναλογιστούμε σε ποιο σοβαρό Κράτος εμποδίζεται ο Δήμαρχος της πόλης να μεταβεί στο Κέντρο επιχειρήσεων την ώρα της κρίσης, κατηγορείται ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου για «υπόθαλψη» καταληψιών με την Αστυνομία σε ρόλο παρατηρητή στο απέναντι πεζοδρόμιο, επιρρίπτεται η ευθύνη στους διαδηλωτές όταν ο οποιοσδήποτε πολίτης εκείνο το βράδυ μπορούσε να μετρήσει τα σταθμευμένα στο κέντρο πυροσβεστικά οχήματα στα δάχτυλα του ενός χεριού; Μόνο σε ένα Κράτος πολιτικής και θεσμικής παρακμής και αναξιοπιστίας.
Το σχέδιο αντιμετώπισης των επεισοδίων ήταν τραγικά λανθασμένο. Οι εξηγήσεις που δόθηκαν από τους συναρμόδιους φορείς (υπουργεία, αστυνομία) ήταν αποπροσανατολιστικές, προσχηματικές και απίστευτα παιδαριώδεις. Δεν ξέρω αν, αυτές τις ώρες, έχουμε την αστυνομία και την πολιτική ηγεσία που μας αξίζει, ξέρω όμως ότι το ασύγγνωστο θράσος ορισμένων φιλόδοξων πολιτικών και τινών άλλων ανεπαρκών θεσμικών παραγόντων να επιρρίπτουν την ευθύνη γι αυτές τις καταστροφές σε οιονδήποτε άλλο πλην των ιδίων ξεπερνάει την ανικανότητα και μετατρέπεται σε δόλια συμπεριφορά και πολιτικά καταδικαστέα στάση.
Στην Αθήνα, την προηγούμενη εβδομάδα τελέσθηκε ένα έγκλημα, το οποίο δεν πρέπει να μείνει χωρίς τιμωρία. Και το αποτέλεσμα, πέραν των καταστροφών, ήταν η μεγαλύτερη διεθνής αποδυνάμωση και καταρράκωση του κύρους της χώρας. Η εικόνα που, για άλλη μία φορά, εξέπεμψε η Ελλάδα ήταν αυτή της κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής περιδίνησης, της αποσταθεροποίησης, της αδυναμίας να λειτουργήσει ως κυρίαρχο κράτος.
Τα δύο παραπάνω γεγονότα, φαινομενικά δεν συνδέονται μεταξύ τους. Όμως στην αφετηρία και στην εκβολή τους συνιστούν εκφάνσεις μίας ανοχύρωτης χώρας, αναξιόπιστης, ευάλωτης απέναντι στον κίνδυνο και ανήμπορης να εγγυηθεί το μέλλον της, να διαφυλάξει τους θησαυρούς της μαζί με την ασφάλεια των πολιτών της και να διεκδικήσει τη διαχείριση της μοίρας της.
Αυτό που συντελείται τα δύο τελευταία χρόνια στην Ελλάδα είναι η επιδείνωση των συνθηκών κατάρρευσης σε όλα τα επίπεδα. Η δυσμενής οικονομική συγκυρία δεν μπορεί, όμως, να δικαιολογήσει την απεμπόληση της εθνικής και πολιτικής ευθύνης για την ανόρθωση της χώρας. Ακριβώς επειδή σήμερα η Ελλάδα είναι ευάλωτη, απαιτείται νέα, υπεύθυνη πολιτική ηγεσία, νομιμοποιημένη από το λαό, που θα ανατάξει το κύρος της στο εσωτερικό και στο εξωτερικό και θα υπερασπίσει την κοινωνία και τη Δημοκρατία- και όχι το ιδιοτελές όφελος μίας παρηκμασμένης και αποτυχημένης κάστας επαγγελματιών της πολιτικής που έχουν γαντζωθεί στην εξουσία.
