Ο Οικουμενικός Πατριάρχης, προσερχόμενος, έγινε δεκτός με χειροκροτήματα και την επευφημία "Αξιος, Αξιος".
    Χαιρέτισε πιστούς, ευλόγησε μικρά παιδιά, προσκύνησε αντίγραφο της εικόνας της Παναγίας Σουμελά και το ιερό Ευαγγέλιο και εισήλθε στο καθολικό της μονής που κοσμείται με περίφημες τοιχογραφίες και ενεδύθη την αρχιερατική στολή.
    Ακολούθως, ο Πατριάρχης μαζί με τον μητροπολίτη Δράμας Παύλο και τον επίσκοπο Τύχωνα εξήλθε στον αύλιο χώρο της μονής, όπου τελέστηκε η Θεία Λειτουργία.
   "Ας είναι η Παναγία η Σουμελιώτισσα, η κυρία του Πόντου εγγυήτρια καλύτερων ημερών δια τους λαούς μας, οι οποίοι συναντώνται σήμερον εις το εδώ εορτάζον πανίερον σέβασμά της", ευχήθηκε ο Οικουμενικός Πατριάρχης σε άλλο σημείο της ομιλίας του.
   "Σήμερα ο Πόντος γίνεται πραγματικά Εύξεινος, καθώς δέχεται καραβάνια ολόκληρα προσκυνητών που γεμίζουν τις ανηφοριές των βουνών που οδηγούν στον ιερό βράχο της Παναγίας".
     Όλα αυτά τα 88 χρόνια - σημείωσε ο κ. Βαρθολομαίος- η ακοίμητος καντήλα της μνήμης και ευλάβειας προς τη Σουμελιώτισσα έκαιε και επότιζε και καθοδηγούσε την πορεία όλων των Ποντίων, όλων των Ρωμιών, όλων των ορθοδόξων που έλεγαν στην προσευχή τους "Σουμελά μας Παναγία, την εικόνα σου εγώ, τη σεπτή και την αγία έρθα για να προσκυνώ".
   Ο Οικουμενικός Πατριάρχης άρχισε την ομιλία του με τον στίχο του Αγίου Κοσμά του Μελωδού "Πανηγυριζέτωσαν οι θεόφρονες". Επεσήμανε ότι ο λόγος του ιερού υμνογράφου "προσλαμβάνει εφέτος δια τη μητέρα Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως και τα ανά τον κόσμο τέκνα της, νέας διαστάσεις".
   Ύστερα από 88 έτη "ληθάργου και σιωπής κατόπιν της αδείας των εντίμων τοπικών αρχών της Τουρκίας, τας οποίας και επαινούμεν και ευχαριστούμεν", είπε ο κ. Βαρθολομαίος, "εις το παλλάδιον της ιστορικής ευλάβειας του Πόντου, όλης της Μικράς Ασίας, της Νοτίου Ρωσίας, της Ουκρανίας, εις την πανίερον αυτήν πατριαρχική μονή, ακούστηκε και πάλι, γλυκύτατον, το ``πεποικιλμένη τη θεία δόξη ιερά και ευκλεής παρθένε, μνήμην σου``".
    Ο Οικουμενικός Πατριάρχης τόνισε επίσης ότι σήμερα η Παναγία η Σουμελά κατέστη "κοινό σημείο αναφοράς όλων μας που ήρθαν εδώ εξ Ελλάδος, Ρωσίας, Ουκρανίας και από άλλες χώρες".
    Ολοκληρώνοντας την ομιλία του ο Πατριάρχης κάλεσε τους προσκυνητές, επιστρέφοντας στις πατρίδες τους, να κρατήσουν σαν αναμμένη πασχαλινή λαμπάδα τη "θεομητορική ελπίδα του Σουμελιώτικου Δεκαπενταύγουστου".
    Ο Οικουμενικός Πατριάρχης μίλησε και στην τουρκική γλώσσα.