Η απόσταση από τη Βοστόνη -όπου βρίσκεται το Πανεπιστήμιο Harvard- έως το Μέγαρο Μαξίμου στην Αθήνα είναι περίπου 7.000 μίλια: σίγουρα λιγότερα από όσα έχει διανύσει στη ζωή του ο Λουκάς Παπαδήμος, ο οποίος όταν στις 28 Ιανουαρίου του 2011, στις 14.40 τοπική ώρα, έμπαινε και πάλι στις πανεπιστημιακές αίθουσες για να διδάξει στους φοιτητές του Μακροοικονομική Πολιτική
θεωρούσε μάλλον απίθανο ότι κάποια στιγμή θα του προτείνουν να γίνει πρωθυπουργός της χώρας.
Είναι, λοιπόν, ο δεύτερος τραπεζίτης που γίνεται επικεφαλής κυβέρνησης τα τελευταία 25 χρόνια (μετά τον Ξενοφώντα Ζολώτα) και ο τρίτος στην ιστορία της Ελλάδας. Το μεγάλο του όπλο είναι αναμφισβήτητα οι άριστες σχέσεις που έχει με ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομική ελίτ και ειδικά με το «πολεμικό συμβούλιο» της Φρανκφούρτης (Μέρκελ, Σαρκοζί , Ρεν, Σόιμπλε, Μπαρόζο, Ρομπάι, Ντράγκι).
Κανείς ποτέ δεν αμφισβήτησε τις ικανότητές του όσο ήταν αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Μάλιστα στη Γερμανία τον εμπιστεύονται απόλυτα και τον αποκαλούν «Το γεράκι της αντιπληθωριστικής πολιτικής», που είναι και η Βίβλος της Γερμανίας, καθώς μαζί με τον Ζαν-Κλοντ Τρισέ ταυτίστηκαν απόλυτα με τις οικονομικές επιταγές της Γερμανίας.
Ήπιων τόνων ο τέως αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, λέγεται ότι του προτάθηκε λίγο πριν ολοκληρωθεί η θητεία του στην ΕΚΤ (το καλοκαίρι του 2010) να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο στα οικονομικά πράγματα της χώρας. Ηταν η δεύτερη φορά που τον προσκάλεσε να ασχοληθεί με τα κομματικά ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. Η πρώτη λέγεται ότι ήταν το 2009, όταν του προτάθηκε να τεθεί επικεφαλής στο ευρωψηφοδέλτιο του κόμματος. Η φημολογούμενη άμεση ανάμιξή του στα κυβερνητικά τεκταινόμενα όμως δεν φαίνεται ότι βρήκε πολλούς υποστηρικτές εντός της κυβέρνησης.
Γι? αυτό τον λόγο επελέγη το φθινόπωρο του 2010 από τον Γιώργο Παπανδρέου η λύση του άμισθου συμβούλου με γραφείο στο Μέγαρο Μαξίμου, αν και λέγεται ότι σχεδόν ποτέ δεν το χρησιμοποίησε, καθώς τον βολεύει καλύτερα να εργάζεται στο κτίριο της Τραπέζης της Ελλάδος όπου υπάρχει οργανωμένη υποστήριξη.
Στενοί συνεργάτες του τέως υπουργού Οικονομικών Γιώργου Παπακωνσταντίνου όποτε ερωτήθηκαν στο παρελθόν για τον ακριβή ρόλο του καθηγητή του Harvard δεν έδιναν ποτέ σαφείς απαντήσεις για το τι ακριβώς κάνει, μεταφέροντας παράλληλα την ενόχλησή τους για την πιθανή ενεργοποίηση του ίδιου στα εσωτερικά θέματα της χώρας και κατ? επέκταση... στα πόδια τους.
Η ενόχληση δε, έγινε ακόμα μεγαλύτερη όταν φήμες την άνοιξη του 2011 έκαναν λόγο για δυαρχία στο οικονομικό επιτελείο, καθώς λεγόταν τότε ότι ο τέως αντιπρόεδρος της ΕΚΤ θα αναλάβει θέση υπουργού. Πριν από τον πρόσφατο ανασχηματισμό του Ιουνίου του 2011 ήταν ο Ευάγγελος Βενιζέλος εκείνος που πρότεινε στον κ. Παπανδρέου να αναλάβει το υπουργείο Οικονομικών ο κ. Παπαδήμος. Ομως ο ίδιος ο κ. Παπαδήμος απέρριψε αυτή την πρόταση, με αποτέλεσμα ο κ. Βενιζέλος εκτός από αντιπρόεδρος να αναλάβει και το χαρτοφυλάκιο του Οικονομικών.
Τ ο αγαπημένο παιδί του Δ. Χαλικιά
Ο Λ. Παπαδήμος μετά τις εξαιρετικές του σπουδές και αφού είχε εργαστεί στο εξωτερικό επέστρεψε στην Ελλάδα και εργάστηκε στην Τράπεζα της Ελλάδος. Ήταν το αγαπημένο παιδί του διοικητή Δ. Χαλικιά που έγινε γνωστός στο πανελλήνιο όταν αποκάλυψε το σκάνδαλο Κοσκωτά. Ο Δ. Χαλικιάς ήταν Σύμβουλος του τότε διοικητή και όταν αργότερα προωθήθηκε στην ιεραρχία της ΤτΕ, ο Λ. Παπαδήμος πήρε τη θέση του Συμβούλου που είχε μείνει κενή για να γίνει στη συνέχεια υποδιοικητής και τελικά διοικητής. Παρά το γεγονός ότι βρέθηκε στην κορυφή της Τράπεζας της Ελλάδος επί της Πρωθυπουργίας Κ. Σημίτη, ο Λ. Παπαδήμος δεν ήταν ποτέ αυτό που λέμε «κολλητός» του Κ. Σημίτη. Είχε καλές σχέσεις με πολλούς ανθρώπους στο περιβάλλον του και φυσικά και με τον ίδιο τον πρώην Πρωθυπουργό, αλλά ουδέποτε εντάχθηκε στον σκληρό πυρήνα των φίλων του που συναπαντιόντουσαν τα Σαββατοκύριακα και συνέτρωγαν.
Ένας άνθρωπος με ισχυρές διασυνδέσεις και ιδιαίτερο χαρακτήρα
Ο Λ. Παπαδήμος όταν είναι στην Αθήνα κατοικεί σε ένα διαμέρισμα στο Παλιό Ψυχικό. Σε μια διακριτική πολυκατοικία και σε ένα χαμηλών τόνων διαμέρισμα για τα μέτρα της περιοχής. Το διάστημα που ήταν αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ένα περιπολικό ήταν μόνιμα παρκαρισμένο έξω από το σπίτι του τα βράδια. Σε αντίθεση με διαφόρους ...τοπικούς παράγοντες που διαμένουν στην περιοχή ο Λ. Παπαδήμος δεν είχε μόνιμη εγκατεστημένη σκοπιά έξω από το σπίτι του. Γενικότερα αν τον χαρακτηρίζει κάτι -όπως σημειώνουν όλοι οι φίλοι του είναι ότι είναι άνθρωπος χαμηλών τόνων. Η αμερικανοολλανδεζα σύζυγος του είναι ερασιτέχνης ζωγράφος και έχει κάνει κατά καιρούς διάφορες εκθέσεις σε γκαλερί στην Πλάκα και σε άλλες περιοχές της Αθήνας. Στις εκδηλώσεις αυτές ουδέποτε προσεκλήθη η κοσμική Αθήνα , σπάνια διέρρεαν κάποιες φωτογραφίες στον τύπο, αλλά και ακόμη και τότε δεν παρουσίαζαν ενδιαφέρον για τους δημοσιογράφους καθώς δεν απεικόνιζαν διάσημους αλλά τους φίλους του ζευγαριού.
Χαμηλών τόνων αλλά όχι... μαλθακός
Όπως θυμούνται οι άνθρωποι που έζησαν για χρόνια τον νέο πρωθυπουργό στη ΤτΕ, ο Λ. Παπαδήμος είναι ευγενής και χαμηλών τόνων, αλλά δεν είναι μαλθακός. «Έχει τρόπους» λέει παλιός του συνεργάτης. «Θα μιλήσει ευγενικά, αλλά μπορεί να είναι πολύ σκληρός. Το κάνει όμως με έναν τρόπο που δεν ταπεινώνει αυτόν που δέχεται τη ψυχρολουσία. Καθιστά απολύτως σαφές τι σφάλμα έγινε, ποιός έχει ευθύνες για αυτό, αλλά δεν γονατίζει τον συνομιλητή του. Οταν επιπλήττει κάποιον πιστέψτε με, αυτός που δέχεται την επίπληξη πιστέψτε με δεν νοιώθει άνετα. Είναι διπλωμάτης, δεν συγκρούεται, αλλά μπορεί να είναι σκληρός.» Οι παλιοί του συνεργάτες προσθέτουν ακόμη ότι είναι ήσυχος άνθρωπος χωρίς εξάρσεις, πολύ σοβαρός και ιδιαίτερα ικανός διαπραγματευτής. Με δύο λόγια είναι μια απο τις σπάνιες αυτές περιπτώσεις σοβαρού ανθρώπου που δεν φαίνεται τουλάχιστον να έχει πάθη.
Φυσικός, Μηχανολόγος και Οικονομολόγος
Ο Λ. Παπαδήμος, έχοντας εργαστεί στο εξωτερικό (δίδαξε στο Κολούμπια και ήταν εμπειρογνώμονας της κεντρικής τράπεζας στη Βοστώνη) είναι από τους λίγους έλληνες που δεν έχει συμπλέγματα και μπορεί να κοιτάζει στα μάτια την οικονομική ελίτ, η οποία τον αναγνωρίζει ως μια προσωπικότητα της οικονομικής ζωής. Όπως θυμούνται παλιοί του συμμαθητές στο Κολέγιο Αθηνών, «ο Λουκάς ήταν πάντα ένα καλό παιδί, ήσυχο, πολύ έξυπνο με μεγάλη κλίση στα μαθηματικά». Μόλις τελειώσει το Κολέγιο Αθηνών θα φύγει για τις ΗΠΑ όπου θα ξεδιπλώσει τις ικανότητες του στο ΜΙΤ. Ενσαρκώνοντας το πρότυπο του homo universalis στο επιστημονικό πεδίο, θα πάρει το πρώτο του δίπλωμα στη Φυσική, θα κάνει μεταπτυχιακό ως ηλεκτρολόγος- μηχανολόγος και θα συνεχίσει με διδακτορικό στην Οικονομία. Οι λαμπρές σπουδές του είναι το εφαλτήριο για μια καριέρα όπου το κάθε βήμα είναι ψηλότερα απο το προηγούμενο.
Ένας άνθρωπος κλειδί για Ευρώπη - τραπεζίτες
Ο Λ. Παπαδήμος γνωρίζει από τα... γεννοφάσκια του το κατεστημένο. Και το πιο σημαντικό: Το ευρωπαϊκό και τραπεζικό κατεστημένο τον αναγνωρίζει ως έναν από την κλειστή ομάδα. Οι επαφές του σε ΗΠΑ και Ευρώπη είναι εντυπωσιακές. Τον αποδέχονται τα think tank των ΗΠΑ, έχει ανοικτό διαβατήριο για τα καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου, μπορεί να μετέχει στις κλειστές συζητήσεις στην καρδιά της τραπεζικής αριστοκρατίας. Όπως θυμάται συμφοιτητής του στο ΜΙΤ, «στο Πανεπιστήμιο ήταν πολύ κοντά στον Franco Modiliani.» Ο διάσημος ιταλός οικονομολόγος που κέρδισε το βραβείο νόμπελ ήταν μαζί με τον R. Solow ο επιβλέπων καθηγητής για τη διδακτορική διατριβή του Μario Draghi του σημερινού προέδρου της ΕΚΤ.
Πόσοι έλληνες μπορούν να απευθύνονται στο κεφάλι της ΕΚΤ αποκαλώντας τον με το μικρό του όνομα και να γνωρίζονται από τα φοιτητικά τους χρόνια;
