Το σώ?α ?ας έχει το δικό του «ρολόι», που είναι ση?αντικό να λα?βάνου?ε υπόψη αν θέλου?ε να έχου?ε όχι ?όνο καλύτερη απόδοση αλλά και καλύτερη υγεία.

Κάθε ?ορφή ζωής στη γη, από τα πιο εξελιγ?ένα θηλαστικά ως τα φυτά και τους ?ονοκύτταρους οργανισ?ούς,

φαίνεται να ρυθ?ίζεται από το δικό της εσωτερικό βιολογικό ρολόι. Σχεδόν όλες οι φυσιολογικές και βιοχη?ικές διεργασίες στο σώ?α ?ας παρουσιάζουν ?ια περιοδικότητα σε καθη?ερινή βάση. Αυτή η περίπου 24ωρη περιοδικότητα είναι γενετικά προγρα??ατισ?ένη και ακολουθεί την περιφορά του πλανήτη γύρω από τον ήλιο. Επειδή διαρκούν όσο ?ία η?έρα ?circa diem στα λατινικά? έχουν ονο?αστεί κιρκάδιοι ρυθ?οί.

Οι επιπτώσεις στην υγεία ?ας
Συχνά ο τρόπος ζωής, ?ας επιβάλλει διαφορετικά ωράρια, ?ε αποτέλεσ?α να ?περδεύου?ε ή να χάνου?ε βασικούς χρονοδότες και το εσωτερικό ?ας ρολόι να απορυθ?ίζεται. Τις πιο πολλές φορές αυτό ?εταφράζεται σε προβλή?ατα στον ύπνο. Συχνά ό?ως ένα απορυθ?ισ?ένο βιολογικό ρολόι ?πορεί να οδηγήσει και στην ε?φάνιση κάποιων παθήσεων. Υπάρχουν ενδείξεις ότι τα άτο?α που ζουν ?ε διαφορά φάσης στον ύπνο ?ακροπρόθεσ?α ?πορεί να ε?φανίσουν κατάθλιψη αλλά και γαστρεντερικά και καρδιαγγειακά προβλή?ατα, σακχαρώδη διαβήτη, ή ακό?η και παχυσαρκία.

Πώς λειτουργεί το βιολογικό ρολόι
Το σώ?α και ο εγκέφαλός ?ας είναι προγρα??ατισ?ένα έτσι ώστε η φυσιολογία και η συ?περιφορά ?ας να προσαρ?όζονται ανάλογα ?ε το αν είναι ?έρα ή νύχτα και κάθε λειτουργία να γίνεται στη σωστή ώρα. Το βιολογικό ?ας ρολόι ό?ως δεν είναι ενιαίο, αλλά αποτελείται από πολλά επί ?έρους «χρονό?ετρα» διάσπαρτα σε διάφορα ση?εία του σώ?ατος ?ακό?η και σε επίπεδο κυττάρων? τα οποία συντονίζονται από ένα κύριο ρολόι, το οποίο βρίσκεται στην υπόφυση, στον υποθάλα?ο του εγκεφάλου. Αυτό πρακτικά ση?αίνει ότι καθη?ερινά χρειαζό?αστε ορισ?ένα σή?ατα για να συγχρονίσου?ε τον εσωτερικό βιολογικό ?ας χρόνο ?ε τον εξωτερικό κύκλο η?έρας - νύχτας που διαρκεί ακριβώς 24 ώρες. Τα σή?ατα αυτά λέγονται χρονοδότες και είναι τα εξής:
? το φως που φτάνει στους υποδοχείς του α?φιβληστροειδούς των ?ατιών.
? η ?ελατονίνη, ορ?όνη που εκκρίνεται το βράδυ και δίνει στον εγκέφαλο το σή?α ότι είναι νύχτα.
? η θερ?οκρασία του σώ?ατος.
? τα προγρα??ατισ?ένα γεύ?ατα ?έσα στη ?έρα.
? διάφορες κοινωνικές συνθήκες όπως το ξυπνητήρι.
Ο πιο ση?αντικός χρονοδότης πάντως είναι το φυσικό φως της η?έρας και η εναλλαγή του ?ε το σκοτάδι της νύχτας. Όταν για κάποιο λόγο χάνου?ε αυτό το χρονοδότη, το εσωτερικό ρολόι ?ας και κατά συνέπεια οι καθη?ερινές ?ας λειτουργίες αποσυντονίζονται.

«Πρωινός» ή «βραδινός» τύπος;
Ο καθένας ?ας έχει διαφορετικό χρονότυπο, ?ε απλά λόγια άλλοι εί?αστε «πρωινοί», ενώ άλλοι «βραδινοί» τύποι.
Οι πρώτοι προτι?ούν να κοι?ούνται και να ξυπνούν νωρίς και έχουν ?εγαλύτερη εγρήγορση στο πρώτο διάστη?α της η?έρας, ενώ οι δεύτεροι προτι?ούν να κοι?ούνται και να ξυπνούν αργά και έχουν ?εγαλύτερη εγρήγορση στο δεύτερο ?ισό της η?έρας. 
Η πλειονότητα των ανθρώπων βρίσκεται κάπου στη ?έση, ?ε τα δύο άκρα να διαφέρουν κατά περίπου 2 ώρες. 
Έρευνες έχουν διαπιστώσει ότι, ενώ στους «πρωινούς» χρονότυπους η θερ?οκρασία σώ?ατος κατεβαίνει στο ελάχιστο επίπεδό της στις 4.00 τα ξη?ερώ?ατα, στους «βραδινούς» αυτό συ?βαίνει γύρω στις 6.00 το πρωί. ?εν υπάρχει σωστός ή λάθος χρονότυπος, ωστόσο όταν οι χρονικές αποκλίσεις είναι ?ικρές, τόσο οι «πρωινοί» όσο και οι «βραδινοί» χρονότυποι καταφέρνουν να λειτουργήσουν ικανοποιητικά ?έσα στο 24ωρο. Τα προβλή?ατα ε?φανίζονται όταν οι διαφορές είναι ?εγάλες. Για παράδειγ?α, ένας ακραία «βραδινός» χρονότυπος ?πορεί να δυσκολευτεί να προσαρ?οστεί στις απαιτήσεις της κοινωνίας, του σχολείου ή της δουλειάς του, ενώ ένας ακραία «πρωινός» ?πορεί να δυσκολευτεί αν χρειάζεται να είναι παραγωγικός ή ενεργητικός κατά το δεύτερο ?ισό της ?έρας.

Ο χρονότυπός ?ας δεν είναι κάτι που ?πορού?ε να αλλάξου?ε εύκολα. Έτσι, αν είστε «βραδινός» τύπος και δεν ?πορείτε να πάτε για ύπνο πριν από τις 3.00 τα ξη?ερώ?ατα, δεν φταίτε εσείς αλλά τα γονίδιά σας. Η καλύτερη λύση είναι να οργανώνου?ε τα ωράριά ?ας ώστε να ταιριάζουν ?ε το χρονότυπό ?ας.

Συγχρονιστείτε ?ε το βιολογικό σας ρολόι
1. Εκτεθείτε στο φυσικό φως το πρώτο ?ισό της η?έρας.
2. Προτι?ήστε απαλό φωτισ?ό το βράδυ και ?ειώστε την έκθεσή σας σε έντονο τεχνητό φως γιατί καταστέλλει την παραγωγή της ?ελατονίνης.
3. Τηρήστε τα τρία βασικά γεύ?ατα (πρωινό, ?εση?εριανό, βραδινό) σε όσο το δυνατόν πιο σταθερές ώρες.
4. Αποφύγετε την παράλειψη γευ?άτων, και ειδικότερα του πρωινού.
5. Περιορίστε την πρόσληψη καφεΐνης και αλκοόλ ?ετά τις 6 ?.?.
6. Αποφύγετε τα πλούσια λιπαρά γεύ?ατα τις βραδινές ώρες γιατί έτσι καταστέλλονται οι κινήσεις των εντέρων.
7. Γυ?ναστείτε τις πρωινές ή απογευ?ατινές ώρες και όχι τις βραδινές γιατί έτσι προκαλείται διέγερση κάποιων οργανικών λειτουργιών. 
8. Τηρήστε ένα σταθερό ωράριο ύπνου (πηγαίνετε στο κρεβάτι και ξυπνάτε κάθε ?έρα την ίδια ώρα).
9. Κοι?ηθείτε σε σκοτεινό και ήσυχο χώρο.

Μάθετε ότι?
? Το πρωί είναι η καλύτερη ώρα για να πιείτε χυ?ό πορτοκαλιού ή γάλα, γιατί τότε απορροφώνται σε ?εγαλύτερο βαθ?ό ορισ?ένα διατροφικά στοιχεία που οποιαδήποτε άλλη στιγ?ή της η?έρας είναι πιο δύσκολο να απορροφηθούν, όπως για παράδειγ?α η βιτα?ίνη C και το ασβέστιο.
? Τα δύο τρίτα των τυφλών ανθρώπων δεν συγχρονίζονται ?ε την 24ωρη η?έρα. Οι περισσότεροι δεν το γνωρίζουν, γι? αυτό και πιστεύουν ότι πάσχουν από διαταραχές του ύπνου, ενώ στην πραγ?ατικότητα έχουν απλώς πρόβλη?α συγχρονισ?ού. Μια λύση είναι να παίρνουν σε καθορισ?ένη ώρα κάθε βράδυ ?ία δόση ?ελατονίνης που ?πορεί να διευκολύνει τη διέλευση του ύπνου.

Το ανθρώπινο βιολογικό ρολόι

12.00 Μεση?έρι
14.30 Καλύτερος συντονισ?ός
15.30 Ταχύτερος χρόνος αντίδρασης
17.00 Μεγαλύτερη καρδιαγγειακή αποδοτικότητα και ?ικρή δύνα?η
18.00
18.30 Υψηλότερη αρτηριακή πίεση
19.00 Υψηλότερη θερ?οκρασία σώ?ατος
21.00 Αρχίζει η έκκριση της ?ελατονίνης
22.30 Οι κινήσεις των εντέρων καταστέλλονται
00.00 Μεσάνυχτα
Βαθύτερος ύπνος 2.00
Χα?ηλότερη θερμοκρασία σώ?ατος 4.30
6.00
Η πιο απότο?η άνοδος της αρτηριακής πίεσης 6.45
Η έκκριση της ?ελατονίνης στα?ατά 7.30
Αρχίζουν ξανά οι κινήσεις των εντέρων 8.30
Υψηλότερη έκκριση τεστοστερόνης 9.00
Υψηλή εγρήγορση 10.00

Tης Φλώρας Κασσαβέτη