Είναι μεγάλη η χαρά και η συγκίνηση να βρίσκομαι απόψε εδώ κοντά σας στο εμβληματικό Μέγαρο της Παλαιάς Βουλής για να αποδώσουμε όλοι μαζί την πρέπουσα τιμή στη μνήμη ενός σπουδαίου Έλληνα.
Ο Σπύρος Μήλιος, ή ο Σπυρομήλιος της εθνικής μας ψυχής, υπήρξε διακεκριμένος στρατιωτικός, διοικητής, πολιτικός, Υπουργός, Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, μα πάνω απ’ όλα ένας θρύλος της ελληνικής Επανάστασης.
Γεννημένος στα ιερά χώματα της Βορείου Ηπείρου, ο Σπυρομήλιος διέθετε τα αγωνιστικά γονίδια μιας μακράς στρατιωτικής παράδοσης από την οικογένειά του.
Η ανήσυχη φύση σε συνδυασμό με τη βαθιά στρατιωτική του παιδεία, πυροδότησε την επαναστατική του δράση από το καλοκαίρι του 1824. Φυσική συνέχεια της πορείας του ήταν η κάθοδος στο Μεσολόγγι, με μια δύναμη 250 Χειμαρριωτών στο
πλευρό του. Ο Στρατηγός, πλέον, Σπυρομήλιος δούλεψε εντατικά για τη σωτηρία τής πολιορκημένης Ιεράς Πόλεως, όμως οι εξελίξεις του 1826 ματαιώνουν τον τίμιο αγώνα του. Ο πόνος και η συντριβή δεν τον λύγισαν, αλλά τον προίκισαν με πείσμα και με θέληση να συνεχίσει την πορεία του στο όραμα μιας ελεύθερης Ελλάδας. Ως πρωταγωνιστής σε νέους αγώνες και ως φλογερός πατριώτης, αναδείχθηκε σε πληρεξούσιο των αρμάτων, σε πρωτεργάτη των αγώνων του Καραϊσκάκη και σε συνεργάτη του Δημητρίου Υψηλάντη επί διακυβέρνησης Ιωάννη Καποδίστρια.
Παρά τις αντιξοότητες, τις μικρότητες, τις διώξεις, τις φυλακίσεις και τις εξορίες, ο Σπυρομήλιος διατήρησε μέσα του τη δύναμη της πατριωτικής φλόγας. Έτσι κατάφερε να παραμείνει αλύγιστος και δραστήριος, κρατώντας στην καρδιά του το όνειρο της ελευθερίας των αλύτρωτων πατρίδων. Ένα όνειρο που ποτέ δεν έσβησε, ούτε κατά την ανάληψη της διοίκησης της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων, ούτε κατά την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου για το Σύνταγμα, ούτε κατά τον Κριμαϊκό Πόλεμο.
Στη σημερινή τελετή αποκάλυψης της ληκύθου τιμούμε πρωτίστως τη μνήμη ενός σπουδαίου Έλληνα, αλλά ταυτόχρονα και την ιερή θυσία του Μεσολογγίου. Μιας θυσίας που φέτος μετράει 200 χρόνια. Σε έναν “τόπον ένδοξον” όπως εκείνο το “αλωνάκι”, όπου μαρτύρησαν χιλιάδες Μεσολογγίτες, άνδρες - γυναίκες, νέοι – γέροι, ένοπλοι και άμαχοι.
Εκεί που «το Μεσολόγγι είχε φθάσει εις το τέλος του φοβερού μαρτυρίου του και εντός ολίγου τα αιματωμένα του ερείπια θα τα κατηύγαζεν η φεγγοβολή της υπερτάτης θυσίας και θα τα καθηγίαζεν η αποθέωσις ενός υπερόχου εις ηρωισμόν τέλους».
Το ολοκαύτωμα του Μεσολογγίου αποτέλεσε κορυφαίο ορόσημο του αγώνα για την ανεξαρτησία, που συγκίνησε και ενέπνευσε ολόκληρη την Υφήλιο.
Από το 1822 έως και το 1826 και μετά από τρεις πολιορκίες, το Μεσολόγγι πέρασε με αυτοθυσία στην αθανασία.
Ο Νίκος Καζαντζάκης έγραφε πως “κάθε Έλληνας που δεν παίρνει, έστω και μια φορά στη ζωή του, μια γενναία απόφαση, προδίνει τη ράτσα του”. Χάρη λοιπόν σε μια τέτοια γενναία απόφαση, σε μια αιματηρή έξοδο, το Μεσολόγγι απελευθερώθηκε τελικά τον Μάιο του 1829, κατακτώντας δικαιωματικά τον τίτλο της «Ιεράς Πόλεως» το 1937.
Για όλους εκείνους τους φλογερούς πατριώτες που τιμούμε 2 αιώνες μετά, αλλά και για την ξεχωριστή σημερινή απόδοση τιμής στο φωτισμένο Στρατηγό Σπυρομήλιο, θέλω να ευχαριστήσω τον Σύλλογο Χειμαρριωτών Νέας Υόρκης, το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο και την Ένωση Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού. Γιατί κρατούν τη μνήμη ζωντανή. Γιατί υπενθυμίζουν τους τίμιους και ηρωικούς αγώνες μας. Γιατί επενδύουν στην Ιστορία για να εξασφαλίσουν το μέλλον και τη δυναμική συνέχεια
της πατρίδας μας.
Σας ευχαριστώ από καρδιάς.
Η τελετή αποκάλυψης ληκύθου είναι μια τιμητική εκδήλωση μνήμης, κατά την οποία παρουσιάζεται δημόσια μια ειδική λάρνακα (λήκυθος) που περιέχει την ταριχευμένη καρδιά μιας ιστορικής προσωπικότητας.
Η συγκεκριμένη τελετή που αναφέρεται στις πρόσφατες ειδήσεις πραγματοποιήθηκε στις 19 Μαρτίου 2026
στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο (Μέγαρο Παλαιάς Βουλής) και αφορούσε τον Στρατηγό Σπυρομήλιο
