«Μέσα από το γυαλί της μάσκας μου βλέπω έναν τοίχο από κοράλλια, που η επιφάνειά του μοιάζει μ’ ένα ζωντανό καλειδοσκόπιο, όπου αντανακλούν μωβ στίγματα και χρυσαφένιοι κυματισμοί […] Πεταλουδόψαρα και αγγελόψαρα παρατηρούν αδιάφορα, καθώς συνεχίζω την κατάδυσή μου […] Όλα είναι πολύ παράξενα, εξωγήινα κι ωστόσο πολύ οικεία. Παράξενα, διότι η θάλασσα, όταν σου ρίξει τα μάγια της, σε κρατά δέσμιο στο δίχτυ των θαυμάτων της».

Έτσι περιγράφει το 1975 την εμπειρία του από τις υποβρύχιες ανακαλύψεις ο Ζακ-Υβ Κουστώ, ο περίφημος Γάλλος ωκεανογράφος, στην οκτάτομη εγκυκλοπαίδεια Τα μυστικά της θάλασσας». 

Το παγκόσμιο και το τοπικό, ο ωκεανός και η θάλασσα συναντιούνται σήμερα εδώ, στο Μουσείο Θαλάσσιας Ζωής, καθώς στη Λίμνη Ευβοίας μάς φέρνει ο μαθητής του Κουστώ, ο Αναστάσιος Χρηστομάνος, ένας πρωτοπόρος επιστήμονας, που αφιέρωσε τη ζωή του στη μελέτη της θαλάσσιας ζωής.

Ο Χρηστομάνος ήδη από το 1953 δημιούργησε στη Λίμνη Μουσείο και Εργαστήριο Θαλάσσιας Βιοχημείας, ενώ το 1957 ίδρυσε την Εθνική Ελληνική Ωκεανογραφική Εταιρεία, θεμελιώνοντας την ωκεανογραφική έρευνα στη χώρα μας.

Η Συλλογή του, που έχει διαμορφώσει τη Μόνιμη Έκθεση του Μουσείου, είναι πραγματικά μοναδική, ένας θησαυρός επιστημονικής γνώσης στον τομέα της Βιολογικής Ωκεανογραφίας.

Η σημερινή εκδήλωση, σε μια ημέρα με ισχυρό συμβολισμό για ολόκληρο τον πλανήτη, την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, δεν αφορά μόνο τα εγκαίνια ενός νέου μουσείου. Αποτελεί την απόδειξη ότι ο πολιτισμός, η επιστήμη, η παιδεία και η περιβαλλοντική συνείδηση μπορούν να συναντηθούν δημιουργικά και να γεννήσουν έναν νέο πυρήνα ζωής και προοπτικής για την περιφέρεια τ ης χώρας μας.

Το Μουσείο Θαλάσσιας Ζωής γεννήθηκε μέσα από μια ευρεία συνεργασία θεσμών: της Βουλής των Ελλήνων, που υπήρξε και ο χρηματοδότης του έργου, του Υπουργείου Πολιτισμού, του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και του Δήμου Μαντουδίου- Λίμνης-Αγίας Άννας. Μια πολυμερής συνέργεια που αποδεικνύει πως, όταν οι δημόσιοι θεσμοί λειτουργούν με κοινό όραμα, μπορούν να δημιουργούν έργα με διαχρονικό αποτύπωμα.

Η Βουλή των Ελλήνων στάθηκε αρωγός του έργου όχι μόνο επειδή πρόκειται για μια πολιτιστική υποδομή υψηλής αξίας, αλλά γιατί πιστεύουμε βαθιά ότι η προστασία της φυσικής και επιστημονικής κληρονομιάς αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της δημοκρατικής αποστολής του Κοινοβουλίου.

Το Μουσείο Θαλάσσιας Ζωής στεγάζεται σε ένα εμβληματικό κτήριο της Λίμνης, το ιστορικό κτήριο Μελά, που υπήρξε από τα πρώτα νηπιαγωγεία της χώρας.

Ένα κτήριο που υπηρέτησε την εκπαίδευση των παιδιών της ευρύτερης περιοχής μετατρέπεται σήμερα σε χώρο εκπαίδευσης όλων των γενεών.

«Ένα σχολείο πλάι στο κύμα, ένα μουσείο για τη θάλασσα», λοιπόν, όπως αναγράφεται στα κείμενα του Μουσείου. Αλλά το Μουσείο αυτό δεν είναι ένας χώρος στατικής έκθεσης. Είναι ένα παράθυρο προς τον «σιωπηλό κόσμο» της θάλασσας. Έναν κόσμο γεμάτο ζωή, πολυμορφία και εύθραυστη ισορροπία.

Μέσα από τα εκθέματα, ο επισκέπτης γνωρίζει τη βιοποικιλότητα της Μεσογείου και των θαλασσών του κόσμου, μέσα από 2.000 και πλέον θαλάσσιους οργανισμούς, 50 απολιθώματά τους και 153 πετρώματα. Ιδιαίτερη θέση στις προθήκες κατέχουν τα ελληνικά θαλάσσια οικοσυστήματα: τα λιβάδια Ποσειδωνίας, που λειτουργούν ως πνεύμονες της Μεσογείου· τα κοράλλια και οι ύφαλοι· τα δελφίνια, οι φώκιες, οι θαλάσσιες χελώνες.

Θαυμάζοντας τα χρώματα και την ποικιλία των ειδών που εκτίθενται, ενθυμούμαστε με τον πιο εύγλωττο τρόπο ότι η προστασία της θάλασσας δεν είναι πολυτέλεια. Είναι όρος επιβίωσης.

Η σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος μάς υπενθυμίζει ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή οικολογική πρόκληση.

Η κλιματική αλλαγή, η απώλεια βιοποικιλότητας, η θαλάσσια ρύπανση και η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων δεν αποτελούν πλέον θεωρητικές απειλές του μέλλοντος, αλλά μια πραγματικότητα που βιώνουμε δυστυχώς και στη χώρα μας.

Οι ακραίες θερμοκρασίες, οι πυρκαγιές, η λειψυδρία, η διάβρωση των ακτών και η πίεση που υφίστανται οι θάλασσές μας συνιστούν σαφή προειδοποιητικά σημάδια ότι η σχέση του ανθρώπου με τη φύση οφείλει να επαναπροσδιοριστεί.

Δεν βρισκόμαστε απλώς μπροστά σε μια περιβαλλοντική κρίση. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια κρίση ισορροπίας μεταξύ ανθρώπου και πλανήτη.

Και ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι πολλές από αυτές τις αλλαγές εξελίσσονται ταχύτερα από ό,τι προβλεπόταν πριν από λίγα μόλις χρόνια.

Ιδιαίτερα οι θάλασσες, που υπήρξαν πάντοτε πηγή ζωής, πολιτισμού και ευημερίας για την Ελλάδα, δέχονται σήμερα τεράστιες πιέσεις: υπεραλίευση,

πλαστική ρύπανση,

άνοδος της θερμοκρασίας των υδάτων και

απώλεια θαλάσσιας βιοποικιλότητας.

Παρά τις αναμφίβολες δυσκολίες, υπάρχουν σοβαροί λόγοι αισιοδοξίας: η περιβαλλοντική συνείδηση δεν ήταν ποτέ τόσο ισχυρή διεθνώς, όσο σήμερα.

Από τη νέα γενιά μέχρι την επιστημονική κοινότητα και τους διεθνείς οργανισμούς, διαμορφώνεται πλέον μια παγκόσμια κατανόηση ότι η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι εμπόδιο στην ανάπτυξη, αλλά προϋπόθεση ενός βιώσιμου μέλλοντος.

Ειδικά για μια χώρα όπως η Ελλάδα, που η ιστορία, η οικονομία και η ταυτότητά της είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τη θάλασσα, η περιβαλλοντική ευαισθησία αποτελεί εθνική ευθύνη.

Η Λίμνη Ευβοίας γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει δοκιμασία και αναγέννηση.

Μια περιοχή που επλήγη σκληρά από τις καταστροφικές πυρκαγιές, επιλέγει σήμερα να επενδύσει στη γνώση, στον πολιτισμό, στην εκπαίδευση και στην αειφορία.

Αυτό το μουσείο αποτελεί σύμβολο ανασυγκρότησης και ελπίδας.

Θέλω να συγχαρώ θερμά όλες και όλους όσοι εργάστηκαν για την υλοποίηση αυτού του σπουδαίου εγχειρήματος: τον Γενικό Γραμματέα της Βουλής ως Συντονιστή του Έργου, την Κοινή Επιτροπή Παρακολούθησης, αποτελούμενη από εκπροσώπους και των πέντε συνεργαζόμενων φορέων, τους επιστημονικούς επιμελητές, τους μελετητές και τους εξωτερικούς συνεργάτες του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή, και φυσικά την τοπική αυτοδιοίκηση, που θα αναλάβει στο εξής τη λειτουργία του Μουσείου.

Είμαι βέβαιος ότι το Μουσείο Θαλάσσιας Ζωής θα εξελιχθεί σε έναν ζωντανό κόμβο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και επιστημονικού διαλόγου, ανοιχτό σε μαθητές, φοιτητές, ερευνητές, οικογένειες και επισκέπτες από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Κυρίες και κύριοι,

Το Μουσείο που εγκαινιάζουμε σήμερα μάς θυμίζει ότι η γνώση είναι η προϋπόθεση της προστασίας και ότι η επιστήμη και ο πολιτισμός αποκτούν το βαθύτερο νόημά τους, όταν υπηρετούν τον άνθρωπο και το μέλλον.

Η ζωογόνος θάλασσα δεν μας ζητά πολλά.

Μας ζητά μόνο να θυμόμαστε ότι δεν είμαστε ιδιοκτήτες της, αλλά ταξιδιώτες της.

Σας ευχαριστώ».