Μήπως η πραγματική γεωπολιτική γράφεται σε δωμάτια χωρίς κάμερες;

Το κείμενο που ακολουθεί δεν περιγράφει γεγονότα ούτε βασίζεται σε αποκαλύψεις. Αποτελεί ένα υποθετικό σενάριο γεωπολιτικής σκέψης, βασισμένο στον τρόπο με τον οποίο ιστορικά λειτουργούν οι μεγάλες δυνάμεις.

Στον δημόσιο λόγο, η παγκόσμια πολιτική παρουσιάζεται συχνά ως μια αλληλουχία συγκρούσεων, απειλών και αδιεξόδων.

Στην πραγματικότητα όμως, η ιστορία δείχνει ότι πίσω από τις μεγάλες εντάσεις, συνήθως συνυπάρχουν σιωπηρές ισορροπίες.

Οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία δεν είναι απλώς αντίπαλοι.Είναι δυνάμεις που γνωρίζουν πολύ καλά ότι μια ανεξέλεγκτη σύγκρουση θα είχε κόστος για όλους. Και γι’ αυτό, ακόμα και στις πιο ψυχρές περιόδους, διατηρούν κανάλια συνεννόησης… επίσημα ή ανεπίσημα.

Αν υποθέσουμε, λοιπόν, ότι ο κόσμος δεν κινείται μόνο με όσα λέγονται δημόσια, αλλά και με όσα συμφωνούνται σιωπηλά, τότε το «παιχνίδι» θα μπορούσε να έχει ως εξής:

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδιαφέρονται πρωτίστως για τη διατήρηση της επιρροής τους στο δυτικό ημισφαίριο. Περιοχές όπως η Λατινική Αμερική δεν είναι απλώς γεωγραφικά κοντά, αλλά στρατηγικά κρίσιμες. Η σταθερότητα (ή ο έλεγχος) εκεί, αποτελεί διαχρονική προτεραιότητα.

(Μήπως η Βενεζουέλα είναι η αρχή της επιβεβαίωσης αυτής της σιωπηρής προτεραιότητας;)

Η Ρωσία, από την άλλη, λειτουργεί με όρους γεωγραφικής ασφάλειας. Ιστορικά επιδιώκει ζώνες επιρροής γύρω από τα σύνορά της, ώστε να νιώθει ότι δεν απειλείται άμεσα. Η Ουκρανία, σε αυτό το πλαίσιο, δεν είναι απλώς μια χώρα, αλλά ένας κρίσιμος γεωπολιτικός χώρος. (Μήπως αυτό που βλέπουμε σήμερα στην Ουκρανία είναι η βίαιη παγίωση αυτών των των ορίων;)

Η Κίνα σκέφτεται σε βάθος δεκαετιών. Η Ταϊβάν δεν αντιμετωπίζεται από το Πεκίνο ως μια απλή διαμάχη, αλλά ως μια εκκρεμότητα ιστορική και στρατηγική, που κάποια στιγμή (με τον έναν ή τον άλλο τρόπο) θα πρέπει να κλείσει. (Μήπως η ένταση που κλιμακώνεται είναι το τελευταίο στάδιο πριν την οριστική "διευθέτηση")

Σε ένα υποθετικό σενάριο, καμία από αυτές τις δυνάμεις δεν «παίρνει» κάτι ανοιχτά. Αντίθετα, όλες ανέχονται εξελίξεις που υπό άλλες συνθήκες θα καταδίκαζαν, αρκεί να μη θίγονται τα δικά τους κρίσιμα συμφέροντα.

Όσο για τις υπόλοιπες εστίες έντασης στον πλανήτη, συχνά λειτουργούν περισσότερο ως μοχλοί πίεσης και λιγότερο ως τελικοί στόχοι. Περιοχές που κρατούν το παγκόσμιο σύστημα σε διαρκή ένταση, χωρίς όμως να οδηγούν απαραίτητα σε οριστικές λύσεις.

Στην άκρη του τραπεζιού, υπάρχουν παίκτες που, αν και μικροί σε έκταση, λειτουργούν ως καταλύτες.

Το Ισραήλ αποτελεί το κλασικό παράδειγμα μιας δύναμης που επιβάλλει τις δικές της 'κόκκινες γραμμές' με τέτοια αποφασιστικότητα, ώστε οι μεγάλοι αναγκάζονται να τις συμπεριλάβουν στους υπολογισμούς τους. Μια σιωπηρή αποδοχή της υπεροχής του στη Μέση Ανατολή, με αντάλλαγμα τη διατήρηση μιας εύθραυστης περιφερειακής τάξης που δεν θα αναγκάσει τις υπερδυνάμεις σε έναν άμεσο, ολοκληρωτικό πόλεμο. (Μήπως η τρέχουσα ανάφλεξη είναι η επαναχάραξη ενός χάρτη που έχει ήδη συμφωνηθεί στο παρασκήνιο;)

Η ιστορία έχει δείξει ότι οι μεγάλες συμφωνίες σπάνια ανακοινώνονται.

Συνήθως αναγνωρίζονται εκ των υστέρων, όταν ο κόσμος έχει ήδη αλλάξει και τα γεγονότα έχουν παγιωθεί.

Το αν το παραπάνω σενάριο είναι απλώς μια άσκηση σκέψης ή μια πρόωρη περιγραφή της πραγματικότητας, είναι κάτι που μόνο ο χρόνος μπορεί να απαντήσει.

Τι ισχύει τελικά;

Ο κόσμος που ζούμε καθορίζεται από μια άναρχη σύγκρουση     ή

είναι ένας προσεκτικά σχεδιασμένος χάρτης σφαιρών επιρροής;

ΠΗΓΗ-Greek Burger