Την 21η Δεκεμβρίου η μέρα έχει τη μικρότερη διάρκεια από όλες τις άλλες για το βόρειο ημισφαίριο καθώς ο Νότιος Πόλος είναι στραμμένος περισσότερο προς τον Ήλιο. Αντίστοιχα στο νότιο ημισφαίριο έχουμε τη μεγαλύτερη μέρα του χρόνου.
Η λέξη Ηλιοστάσιο προέρχεται από το «ήλιος» και το «στέκομαι»/«στάση» επειδή κοντά στα ηλιοστάσια (λίγες ημέρες πριν ή μετά) ο Ήλιος φαίνεται να επιβραδύνει τη φαινομενική κίνησή του προς τα βόρεια ή προς τα νότια, μέχρι που την ημέρα του ηλιοστασίου αυτή η κίνηση μηδενίζεται και αντιστρέφεται. Έτσι ο Ήλιος φαίνεται να «στέκεται»
